Matematik

Çarpanlara ayırma: ortak çarpan ve kare farkı

Toplam biçimindeki bir ifadeyi çarpım olarak yeniden yaz.

Yaklaşık 2 dk okuma · DersPusula · Özgün başlangıç rehberi · 26 Ekim 2026
Çarpanlara ayırma: ortak çarpan ve kare farkı için DersPusula konu kartıKısa açıklamaÇarpanlara ayırma, bir cebirsel ifadeyi eşdeğer bir çarpım biçimine dönüştürmektir. İşlem, çarpımı açmanın ters yönü gibi düşünülebilir. Hangi yöntemin kullanılacağı terimlerin ortak özelliklerine bağlıdır; her ifadede aynı kalıbı aramak işe yaramaz.

Bu rehberde
  1. Ortak çarpanı dışarı al
  2. İki kare farkını tanı
  3. Sonucu geri aç
  4. 6x² + 12x ifadesini ortak çarpanla düzenle.
  5. 8x + 12 ifadesinde 4 ortak çarpan alınırsa ne elde edilir?
  6. x² − 25 ifadesi nasıl ayrılır?
  7. Bu konudan ne öğrendin?
  8. Sıradaki keşfin

Ortak çarpanı dışarı al

6x + 9 ifadesinde her iki terimde 3 çarpanı vardır. 6x + 9 = 3(2x + 3) yazılır. 4x² + 8x için hem 4 hem x ortak olduğundan 4x(x + 2) elde edilir. Dışarı aldığın çarpana bütün terimleri bölerek parantez içini bul.

İki kare farkını tanı

x² − 16 ifadesinde 16 = 4² olduğundan (x − 4)(x + 4) yazılır. Bu iki çarpanı açtığında ara terimler birbirini götürür. x² + 16 için aynı kalıp uygulanmaz; işlemin başındaki işareti gözden kaçırma.

Sonucu geri aç

3(2x + 3) ifadesini açınca başlangıçtaki 6x + 9’a dönmelisin. Denklem çözerken sıfıra eşit bir çarpımda çarpanlardan en az birinin sıfır olması kullanılabilir. Ancak cebirsel bir ifadeyi çarpanlarına ayırmak tek başına değişken için çözüm bulmak değildir.

ÇÖZÜMLÜ UYGULAMA

6x² + 12x ifadesini ortak çarpanla düzenle.

Çözüm yolunu göster

Her terimde 6x vardır. 6x² ÷ 6x = x ve 12x ÷ 6x = 2 olduğundan 6x(x + 2) yazılır. Çarpımı açınca başlangıç ifadesine dönülür.

KENDİNİ KONTROL ET

8x + 12 ifadesinde 4 ortak çarpan alınırsa ne elde edilir?

BİR ADIM DAHA

x² − 25 ifadesi nasıl ayrılır?

İlerlememi gör
KENDİ CÜMLENLE

Bu konudan ne öğrendin?

Tüm notlarım ↗

Bu rehber temel kavramları açıklar; belirli bir sınıfın güncel müfredatını eksiksiz karşıladığı iddiasını taşımaz.

Bu rehber yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın yaklaşımını oku.