Türkçe
Ünsüz yumuşaması ve ünsüz benzeşmesi
Ek geldiğinde kök veya ek sesinin nasıl değiştiğini izle.
Kısa açıklamaTürkçede sözcükler ek aldığında bazı ses değişimleri görülebilir. Ünsüz yumuşaması ve ünsüz benzeşmesi farklı olaylardır. Çözümlemede önce sözcüğün eksiz biçimini, sonra eklenmiş biçimini karşılaştır; her harf değişimini aynı adla açıklama.Bu rehberde
Ünsüz yumuşaması
Bazı sözcüklerde p, ç, t, k sesleri ünlüyle başlayan ekten önce yumuşayabilir: kitap + ı → kitabı, ağaç + ı → ağacı. Değişim kökün son sesindedir. Her sözcük aynı biçimde değişmez; örneğin hukuk + u → hukuku olur. Yazımını bilmediğin sözcüğü güvenilir sözlükten denetle.
Ünsüz benzeşmesi
Sert ünsüzle biten sözcüklere eklenen bazı eklerin başındaki ses sertleşebilir: sınıf + da → sınıfta, kitap + cı → kitapçı. Burada değişen ses ekin başındadır. Kökün sonundaki p harfi kitapçı sözcüğünde b’ye dönüşmez.
Aşamaları ayrı göster
Bir sözcükte birden fazla ses olayı bulunabilir. Her adım için kök ve eki yaz, değişen sesi işaretle ve olayın nedenini belirt. Yalnızca son biçimi ezberlemek yerine karşılaştırma yapmak, yumuşama ile benzeşmeyi birbirine karıştırmayı azaltır.
Ağaç + ı → ağacı ile kitap + cı → kitapçı örneklerini karşılaştır.
Çözüm yolunu göster
Ağacı örneğinde kökün sonundaki ç, c olur: yumuşama. Kitapçı örneğinde ekin başındaki c, ç olur: benzeşme. Değişen sesin kökte mi ekte mi olduğunu ayır.
Kitap + ı → kitabı örneğinde hangi olay vardır?
Sınıf + da → sınıfta örneğinde değişen ses nerededir?
Bu konudan ne öğrendin?
Tüm notlarım ↗Sıradaki keşfin
Bu dersteki tüm rehberler →Bu rehber temel kavramları açıklar; belirli bir sınıfın güncel müfredatını eksiksiz karşıladığı iddiasını taşımaz.
Bu rehber yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın yaklaşımını oku.