Türkçe
Doğrudan ve dolaylı anlatım
Bir başkasının sözünü aktarırken biçim değişimini izle.
Kısa açıklamaDoğrudan anlatımda kişinin sözü olduğu gibi aktarılır. Dolaylı anlatımda ise aktaran kişi sözü kendi cümle yapısına dönüştürür. Anlamı korumak temel amaçtır; zamirler, zaman bildiren sözcükler ve kişi ekleri anlatımın bağlamına göre değişebilir. Tırnak işareti tek başına anlam ilişkisini incelemenin yerini tutmaz.Bu rehberde
Sözü olduğu gibi aktar
Ece, “Bugün evdeyim.” dedi. örneğinde söz doğrudan aktarılmıştır. Tırnak içindeki birinci kişi anlatımı Ece’ye aittir. Aktarılan sözün kime ait olduğu, konuşanın adı ve yüklemle belirginleştirilir.
Kendi cümle yapına dönüştür
“Ece, o gün evde olduğunu söyledi.” örneği dolaylı anlatımdır. Evdeyim biçimi evde olduğunu biçimine dönüşmüştür. Bugün ifadesinin o gün yapılması, aktarımın zamanına göre anlamı korumak içindir; her bağlamda aynı sözcüğü değiştirmek zorunlu değildir.
Yorum eklememeye dikkat et
“Deniz, yarın geleceğim, dedi.” sözünü aktarırken “Deniz kesinlikle erken geleceğini söyledi.” demek erken bilgisini ekler. Dolaylı anlatım bir yorumu veya yeni ayrıntıyı otomatik olarak haklı çıkarmaz. Kişi, yer ve zaman göndermelerinin kime bağlı olduğunu ayrı ayrı denetle.
Can’ın “Bu kitabı beğendim.” sözünü dolaylı anlatımla aktar.
Çözüm yolunu göster
“Can, o kitabı beğendiğini söyledi.” denebilir. Aktarımın bağlamında kitap hâlâ bu diye gösteriliyorsa “bu kitabı” da korunabilir. Birinci kişi eki, Can’a gönderme yapan beğendiğini biçimine dönüşür.
Hangi örnek dolaylı anlatımdır?
Dolaylı anlatıma geçerken ne korunmalıdır?
Bu konudan ne öğrendin?
Tüm notlarım ↗Sıradaki keşfin
Bu dersteki tüm rehberler →Bu rehber temel kavramları açıklar; belirli bir sınıfın güncel müfredatını eksiksiz karşıladığı iddiasını taşımaz.
Bu rehber yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın yaklaşımını oku.